Đối thoại với Tiến sĩ Nguyễn Minh Tuấn: "Sức khỏe số" - Cơ hội và thách thức từ sự hội tụ của Y tế và Thương mại điện tử tại Việt Nam

Khách mời: Tiến sĩ Nguyễn Minh Tuấn, chuyên gia chiến lược về chuyển đổi số trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, với hơn 15 năm kinh nghiệm tư vấn cho các tập đoàn y tế và công nghệ trong khu vực Đông Nam Á. Ông cũng là người sáng lập một nền tảng phân tích dữ liệu về xu hướng tiêu dùng sản phẩm y tế trực tuyến.

Chủ trì: Kính chào Tiến sĩ Nguyễn Minh Tuấn. Cảm ơn ông đã tham gia cuộc trò chuyện hôm nay. Chúng ta đang chứng kiến một làn sóng mua sắm các sản phẩm chăm sóc sức khỏe, từ vitamin đến thiết bị y tế cá nhân, trên các sàn thương mại điện tử. Theo ông, đâu là động lực chính thúc đẩy xu hướng "sức khỏe số" này tại Việt Nam?

Khách mời: (Cười) Chào bạn. Động lực thì có nhiều, nhưng tôi muốn nhấn mạnh ba yếu tố cốt lõi. Thứ nhất là sự thay đổi nhận thức. Người Việt, đặc biệt là thế hệ trẻ và trung niên ở đô thị, đã chủ động hơn rất nhiều trong việc quản lý sức khỏe phòng ngừa, thay vì chỉ chữa bệnh khi có triệu chứng. Thứ hai, tính tiện lợi vượt trội của thương mại điện tử: so sánh giá, đọc đánh giá, giao hàng tận nơi, đặc biệt quan trọng trong bối cảnh đại dịch vừa qua. Và thứ ba, không thể không kể đến sự bùng nổ của các thương hiệu D2C (Direct-to-Consumer) trong ngành hàng này. Họ tiếp thị trực tiếp, kể những câu chuyện về sức khỏe gần gũi và tấn công mạnh mẽ vào các kênh số.

Chủ trì: Ông có thể chia sẻ một góc nhìn chuyên sâu hơn? Liệu sự phát triển này có đang diễn ra một cách lành mạnh, đặc biệt khi liên quan đến các sản phẩm nhạy cảm như thuốc không kê đơn hay thực phẩm chức năng?

Khách mời: Đây chính là điểm then chốt. Sự tiện lợi đi kèm với rủi ro. Tôi gọi đây là "mặt tối của sự tiện lợi". Thị trường đang phát triển nóng, trong khi khung pháp lý và cơ chế giám sát chưa theo kịp. Bạn dễ dàng bắt gặp những sản phẩm quảng cáo công dụng "thần thánh", nguồn gốc mập mờ, được bán bởi những người bán hàng không có chuyên môn y tế. Một vấn đề nghiêm trọng khác mà ít người đề cập là hiện tượng "tên miền hết hạn" (expired domain) trong lĩnh vực y tế. Các trang web y tế cũ, đã có lượng truy cập nhất định, khi hết hạn có thể bị mua lại bởi các đối tượng kinh doanh sản phẩm kém chất lượng. Họ lợi dụng uy tín sẵn có của tên miền đó để đẩy các bài viết "rác" hoặc quảng cáo sản phẩm không đạt chuẩn, đánh lừa người tiêu dùng đang tìm kiếm thông tin sức khỏe. Đây là một mối nguy hiểm thầm lặng.

Chủ trì: Một cảnh báo rất đáng lưu tâm. Vậy, theo dự đoán của ông, tương lai 3-5 năm tới của lĩnh vực này sẽ ra sao? Đâu sẽ là yếu tố làm nên sự khác biệt?

Khách mời: Tôi tin chúng ta sẽ chứng kiến một cuộc "sàng lọc" lớn. Giai đoạn bùng nổ hỗn loạn sẽ dần qua đi, nhường chỗ cho những người chơi chuyên nghiệp và có trách nhiệm. Yếu tố then chốt để tồn tại và phát triển sẽ là NIỀM TIN. Niềm tin được xây dựng từ:
1. Chuyên môn hóa: Các sàn thương mại điện tử sẽ phải hợp tác chặt chẽ hơn với dược sĩ, bác sĩ để kiểm duyệt thông tin và sản phẩm. Sẽ xuất hiện những "phòng khám ảo" hoặc "nhà thuốc số" được cấp phép đầy đủ, tích hợp tư vấn từ xa.
2. Minh bạch hóa: Ứng dụng blockchain để truy xuất nguồn gốc thuốc, hay AI để phân tích và cảnh báo về các đánh giá giả mạo.
3. Cá nhân hóa: Xu hướng mua sắm sản phẩm sức khỏe sẽ không còn là "một kích cỡ cho tất cả". Dữ liệu sức khỏe cá nhân (với sự đồng ý của người dùng) sẽ được phân tích để đưa ra gợi ý sản phẩm phù hợp. Tóm lại, tương lai thuộc về những mô hình kinh doanh không chỉ bán sản phẩm, mà cung cấp một hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe toàn diện và đáng tin cậy ngay trên nền tảng số.

Chủ trì: Cuối cùng, với tư cách một chuyên gia và cũng là một người tiêu dùng, ông có lời khuyên nào cho công chúng khi tham gia vào thị trường "sức khỏe số" đầy tiềm năng nhưng cũng không ít rủi ro này?

Khách mời: Tôi luôn nhắc nhở bản thân và gia đình ba nguyên tắc: "Tra cứu, Kiểm chứng và Tham vấn".
- Tra cứu: Không bao giờ tin tưởng tuyệt đối vào một nguồn thông tin duy nhất, dù đó là trang web có vẻ uy tín. Hãy đối chiếu nhiều nguồn, đặc biệt là các trang web của bệnh viện lớn, hiệp hội y khoa chính thống.
- Kiểm chứng: Với bất kỳ sản phẩm nào, hãy kiểm tra kỹ giấy phép lưu hành (nếu có), thông tin nhà sản xuất, nhà phân phối. Đừng mê muội vì những lời quảng cáo hoa mỹ hay số lượng đánh giá ảo.
- Tham vấn: Quan trọng nhất, hãy coi thương mại điện tử như một kênh mua sắm tiện lợi, chứ không phải nơi thay thế cho tư vấn y tế chuyên nghiệp. Trước khi quyết định sử dụng bất kỳ sản phẩm nào ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, một cuộc trao đổi ngắn với dược sĩ hoặc bác sĩ là điều vô giá. Hãy là một người tiêu dùng thông thái, bởi sức khỏe của chính bạn là tài sản quý giá nhất.

Chủ trì: Những chia sẻ vô cùng sâu sắc và thiết thực của Tiến sĩ. Cảm ơn ông một lần nữa đã dành thời gian cho cuộc trò chuyện ngày hôm nay!