Điều Tra: Mạng Lưới "Thuốc Thánh" Trực Tuyến - Sự Thật Đằng Sau Những Tên Miền Cũ Và Lời Hứa Chữa Bệnh Trong Mùa Lễ Ramadan

Vào thời điểm linh thiêng của tháng Ramadan, khi người Hồi giáo tập trung vào sự thanh tẩy tâm hồn và thể xác, một thị trường ngầm nguy hiểm lại hoạt động sôi động trên không gian mạng. Hàng loạt website, nhiều trong số đó được xây dựng từ những tên miền hết hạn (expired domain) có sẵn lượng truy cập, rao bán các loại "thực phẩm chức năng", "thảo dược gia truyền" với lời quảng cáo có thể "chữa khỏi bách bệnh", đặc biệt nhắm vào nhu cầu chăm sóc sức khỏe trong và sau thời gian nhịn chay. Bài điều tra này tìm hiểu sự thật đằng sau những lời hứa vàng, lần theo dấu vết của một hệ thống lợi dụng niềm tin tôn giáo và nỗi lo sức khỏe để kiếm lời.

Mở Màn: Những Lời Chào Hấp Dẫn Trên Nền Nhạc Thiêng

Mọi chuyện bắt đầu từ một loạt quảng cáo xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội, nhắm mục tiêu đến cộng đồng người Hồi giáo tại Việt Nam và khu vực. Các bài viết, video với hình ảnh trang nghiêm, âm nhạc du dương liên quan đến tháng Ramadan, đi kèm lời giới thiệu về các sản phẩm "tăng cường sinh lực", "thanh lọc cơ thể sau nhịn chay", "hỗ trợ tiêu hóa" và thậm chí là "điều trị dứt điểm tiểu đường, gout, xương khớp". Điểm chung: chúng đều dẫn về những website thương mại điện tử (e-commerce) có giao diện chuyên nghiệp, tên miền nghe có vẻ uy tín như "halalhealth.com", "ramadancare.vn". Nhưng sự uy tín ấy có thật không?

Bằng chứng then chốt 1: Phân tích whois của 10 website bán "thuốc thánh" hàng đầu cho thấy, 7 website sử dụng tên miền cũ được mua lại từ thị trường. Các tên miền này trước đây có thể là blog về ẩm thực, tin tức, đã có một lượng traffic nhất định. Việc tái sử dụng giúp chúng nhanh chóng có thứ hạng tìm kiếm, đánh lừa công cụ tìm kiếm và người dùng về độ tin cậy lâu năm.

Lần Theo Dấu Vết Kỹ Thuật Số: Bí Mật Của Những "Xác Miền"

Việc đầu tiên nhóm điều tra làm là truy xuất lịch sử của các tên miền này. Kết quả gây sốc: một tên miền được quảng cáo là "trang thông tin y tế Hồi giáo uy tín 5 năm" thực chất mới chỉ hoạt động dưới dạng cửa hàng bán thuốc 8 tháng. Trước đó, nó là một trang web đánh bóng đồ gia dụng. Đây chính là chiến thuật "expired domain" - mua lại tên miền đã hết hạn có sẵn "sức khỏe" (backlink, authority) từ trước, sau đó "lột xác" thành một website hoàn toàn mới. Thủ thuật này giúp sản phẩm của họ dễ dàng lên top tìm kiếm hơn so với website mới tinh, tiếp cận được nhiều nạn nhân tiềm năng hơn.

Trao đổi với chuyên gia an ninh mạng Ông Nguyễn Văn A (xin giấu tên), ông cho biết: "Đây là mô hình kinh doanh 'bẩn' phổ biến. Tên miền cũ như một căn nhà cũ được trang trí lại. Người dùng nhìn vào thấy nó 'cũ kỹ', tưởng có lịch sử, nhưng thực chất nội dung bên trong là độc hại. Họ lợi dụng sự thiếu hiểu biết về kỹ thuật số của nhiều người, nhất là người lớn tuổi - đối tượng quan tâm sức khỏe nhất."

Bằng chứng then chốt 2: Một chủ sở hữu website bán "Viên uống thanh lọc Ramadan" vô tình để lộ cấu hình trong source code, cho thấy website được chuyển đổi từ một theme bán áo phông chỉ trong vòng 2 tuần. Toàn bộ nội dung "y học cổ truyền Hồi giáo" được viết bằng công cụ AI và dịch tự động.

Mạng Lưới Sản Xuất Và Tiếp Tay: Từ Nhà Xưởng Chui Đến Tay Người Tiêu Dùng

Điều tra sâu hơn vào chuỗi cung ứng, chúng tôi phát hiện các sản phẩm này thường không có giấy phép lưu hành của Bộ Y tế. Khi liên hệ với một số địa chỉ sản xuất in trên bao bì, phần lớn là không tồn tại hoặc là các cơ sở đóng gói thủ công nhỏ lẻ. Một nhân viên cũ của một cơ sở đóng gói tại quận B, TP.HCM tiết lộ: "Nguyên liệu chính là bột dinh dưỡng thông thường, thêm ít tinh bột nghệ, bột cam thảo, sau đó được đóng vào vỏ nhộng. Họ đặt làm vỏ hộp rất đẹp, in tiếng Ả Rập và tiếng Việt, trông rất 'xịn'. Mỗi đợt trước mùa Ramadan, họ đặt hàng ồ ạt."

Con đường phân phối chính là thông qua các hội nhóm kín trên mạng xã hội, được điều hành bởi các "quản trị viên" - thực chất là các nhân viên bán hàng online. Họ sử dụng chiến thuật "social proof", đăng tải hàng loạt hình ảnh phản hồi tích cực giả mạo (có thể kiểm chứng bằng công cụ tìm kiếm hình ảnh ngược) và lợi dụng câu chuyện tâm linh, sức khỏe để tạo niềm tin.

Bằng chứng then chốt 3: Ghi âm cuộc trao đổi với một "quản lý khu vực" của mạng lưới. Người này thừa nhận: "Mình biết là sản phẩm không có tác dụng thần kỳ như quảng cáo, nhưng nó cũng không gây hại ngay. Người dùng mua về uống, thấy tinh thần thoải mái (hiệu ứng giả dược) hoặc kết hợp với chế độ ăn uống điều độ trong Ramadan thì cũng đỡ bệnh phần nào. Mình chỉ kinh doanh trên nhu cầu có thật của họ thôi."

Hệ Thống Gốc Rễ: Lợi Dụng Khoảng Trống Pháp Lý Và Niềm Tin

Vấn đề này không chỉ là chuyện lừa đảo đơn thuần. Nó phơi bày một hệ thống gốc rễ gồm nhiều mắt xích:

1. Khoảng trống quản lý trong thương mại điện tử xuyên biên giới: Các website thường đặt máy chủ ở nước ngoài, sử dụng thanh toán chuyển khoản ngân hàng cá nhân, gây khó khăn cho việc truy vết và xử lý.
2. Sự thiếu hiểu biết về sức khỏe và kỹ thuật số: Đối tượng dễ tổn thương là những người lớn tuổi, bệnh mãn tính, có niềm tin tôn giáo sâu sắc và ít kỹ năng xác thực thông tin online.
3. Mô hình kinh doanh "ăn xổi" dựa trên SEO mũ đen và tiếp thị ảo: Họ khai thác triệt để các lỗ hổng của thuật toán và sự cả tin của cộng đồng.
4. Sự chồng chéo trong quản lý: Sản phẩm nằm ở ranh giới giữa thực phẩm chức năng, thảo dược và thuốc, khiến cơ quan chức năng gặp khó trong phân loại và xử phạt.

Kết Luận: Niềm Tin Không Phải Là Món Hàng Để Bán

Mùa Ramadan là thời điểm của sự trong sạch, sẻ chia và hướng thiện. Thật trớ trêu khi chính trong thời khắc linh thiêng ấy, có những kẻ lại biến niềm tin và nỗi khao khát sức khỏe của con người thành món hàng để kiếm lời bất chính. Hệ thống "thuốc thánh" trực tuyến này là một hồi chuông cảnh tỉnh về an toàn sức khỏe cộng đồng trong kỷ nguyên số. Nó đòi hỏi không chỉ sự cảnh giác của người tiêu dùng, mà còn cần sự phối hợp chặt chẽ hơn nữa giữa các cơ quan quản lý y tế, thương mại điện tử và an ninh mạng để siết chặt vòng vây, bảo vệ người dân khỏi những mối nguy hiểm mang tên "lời hứa chữa lành" được gói trong những tên miền cũ kỹ và chiến dịch marketing tinh vi.

Bài điều tra này khuyến nghị người tiêu dùng: Chỉ mua thuốc và thực phẩm chức năng tại các nhà thuốc có giấy phép; kiểm tra kỹ thông tin sản phẩm trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Y tế; và đặc biệt, không để niềm tin tôn giáo bị lợi dụng cho các mục đích thương mại thiếu kiểm soát.